Eerste schooldag

Oh god, oh god, oh gottegottegot, waar ben ik beland? Heb ik een ongemerkte tijdreis gemaakt? Ben ik op een dagje uit met de AJC *), is dit de sociale, egalitaire heilstaat die ons decennia lang beloofd is? Of is dit gewoon echt het land waar ik drie jaar geleden naar toe verhuisde? Wat doe ik temidden van een verzameling hoogblonde kinderen onderaan een vlaggenmast met fier wapperende vlag?

Even recapituleren…

Ohja, vandaag is Alex’ eerste schooldag. Mijn enige herinnering aan mijn eerste schooldag is dat ik met drie andere kinderen om een tafel stond met een paarse cirkel van karton er op. En daar moesten we goed naar kijken. Verder geen enkele herinnering die me een beeld had kunnen geven van hoe de eerste schooldag van mijn oudste kind zou zijn. Maar goed, als ik al beelden had gehad dan konden die meteen over boord. Want dit is Denemarken. En daar doen ze dingen anders…

De vlaggenmast op het schoolterrein is ontmoetingspunt voor ouders en nieuwe leerlingen. Uiteraard met fier wapperende Dannebrog. De kinderen worden in twee groepen verdeeld en naar voren geroepen. Voor mijn ogen ontstaan twee kluwens kinderen, vrijwel allemaal hoogblond en stuitend Nordisch. Dit moet de natte droom van Heinrich H. geweest zijn die hij had toen hij de Lebensbornklinieken bedacht. Alhoewel ik vermoed dat er in de H.H.Creches geen ruimte was geweest voor het (vermoedelijk) Somalische meisje in Alex’ klas.

Op een teken van de rector verschijnt plots een nieuwe kluwen hoogblonde kinderen om de aanwezigen toe te zingen. Driftig wapperend met Deense vlaggetjes. Want ja. We zijn Denen en we houden van zingen. En van de Deense vlag. En van een combinatie van de twee krijgen we massaal een kriebel in onze buik. Het is dat men ook in Denemarken kinderen van 5 en 6 jaar te jong vindt voor alcohol, maar anders…

Bij binnenkomst in de klas staat op elk tafeltje een Deens vlaggetje en is het schoolbord versierd met een Deense vlag. En op het einde van de eerste dag, als iedereen naar huis of naar de DUS (buitenschoolse opvang) gaat, wordt er natuurlijk afsluitend samen gezongen.

Maar het begint te wennen. Het zingen, het vlagvertoon, de dingen die Denen tot Denen maken. De overal wapperende Dannebrog begint op een bepaalde manier positief vertrouwd te raken. En hoewel het voor mij (en vermoedelijk ook voor Pauline) echt wennen is, is het voor Alex en Yelena vanzelfsprekend. Zij weten niet beter. De Deense vlag komt bij elk bijzonder moment op tafel. En zingen hoort er bij. Twee kleine Deentjes in de dop.

*) AJC: voor de mensen die deze afkorting niet kennen, de Arbeiders Jeugd Centrale. Jongerenafdeling van de Sociaal Democratische Arbeiders Partij.

Utereg me stadsjie

Rip van Winkle, kent u die naam? Nu ik afgelopen vakantie voor het eerst in bijna drie jaar weer in het centrum van good old Utrecht was, wist ik hoe hij zich gevoeld moet hebben toen hij na jaren afwezigheid weer terug kwam in zijn dorp. De straten en gebouwen zijn natuurlijk niet veranderd, ik kan nog steeds op de automatische piloot van A naar B lopen. Maar vol verbazing zag ik vooral een stadsjie dat uber, maar dan ook echt uberhip geworden was. Alsof de stad na mijn vertrek zijn oude kleren heeft afgeschud en de creditcard eens flink heeft laten wapperen…

Koffiezaakjes, waar de bizarste soorten koffie en thee te krijgen zijn. Caffe latte, macchiato, cappuccino met naar believen een of twee shots espresso, ristretto. Of neem een kop thee. Groen of zwart. Darjeeling, first pick, second pick, gyokuro, assam (maar dan weer geen lapsang suchong). En die zaken dienen het liefst genuttigd worden op het aanpalende terrasje van hippe, wankele stoeltjes en tafels, in het gezelschap van een vlotte tablet, telefoon of nadrukkelijk aanwezig aantekenboekje waarin druk gekrabbeld wordt.

Restaurantjes. Op biologische, ecologische maar vooral op kretologische leest geschoeide producten. Puur. Zuiver. Eerlijk. Natuurlijk. Maar bovenal uniek. Een beleving. Je bent niet alleen meer wat je eet. Maar vooral ook waar je eet. En die aanbieders van culinaire belevingswerelden zitten vol met jonge ouders en kinderen in stuitend schone, hippe kinderkleren. Met schalkse kapsels en uitzonderlijke namen.

En ik, ik stond daar maar. Wankelend. Voorbijgangers aanklampend met de vraag “wie ben ik, wat doe ik hier. Waar is mijn roddelflop?” Ontzet schreeuwend stond ik voor een leeg, in alle haast ontruimd pand dat vroeger de boekenhemel van De Slegte vormde. Ontzet hoorde ik dat Jan de Barman van de Gasterij, nu Lokaal 9, bij het huidige bedienend personeel nog slechts iemand uit verhalen is.

Maar eerlijk is echter eerlijk, het nieuwe jasje staat m’n stadsjie goed. Het was uitstekend toeven op de diverse terrasjes, met een kop Gyokuro-thee en mijn aantekenboekje bij de hand. Zittend op een wankel doch hip stoeltje. De zon scheen, de mensen waren mooi en jong en Utrecht zat mij opnieuw als gegoten. Maar een ding is niet veranderd. Broadway aan de Oudegracht serveert nog steeds de lekkerste babyribs!

Examentradities...

De examens zijn voorbij, en dat zullen we weten ook. Alweer ruim een week rijden grote open vrachtwagens vol pas geslaagden, in diverse stadia van dronkenschap, door de stad. Juichend, hossend, schreeuwend en vooral drinkend. Heel veel drinkend. Want je eindexamen en het bijbehorende malle petje, dat haal je maar een keer…

Elke klas van geslaagde scholieren huurt een open (militaire) vrachtwagen en rijdt daarmee door de stad. Het idee is dat er bezoekjes aan de ouders van alle klasgenoten worden afgelegd. De geslaagden worden dan door de ouders onthaald op drank en wat te eten. Dit ritueel wordt doorgaans over twee dagen uitgesmeerd. Ik kan niet wachten tot Alex of Yelena na hun examen brallend aan komen zetten met hun klasgenoten. Eens kijken of ik tegen die tijd hun moeder gewoon de honneurs kan laten waarnemen…

Naar mate er meer bezoekjes zijn afgelegd, stijgt het intoxicatieniveau van de scholieren exponentieel. Helemaal als de vrachtwagen voorzien is van een doek met de woorden “Hvis I dytter, drikker vi en!”. Vrij vertaald “als je toetert, drinken we er een!” Het is overbodig te zeggen dat er deze dagen aanzienlijk meer geclaxonneerd wordt in het verkeer. En ja, de stijgende alcoholwaarden zorgen er ook voor dat menig voorbijganger aan het eind van de dag geconfronteerd wordt met 18-jarigen die hun blote bips over de rand van de laadbak hangen…

Zei ik overigens iets over malle petjes? Dat is een 19^e eeuwse, uit Duitsland overgewaaide traditie, die sinds de jaren negentig van de vorige eeuw weer helemaal is opgeleefd. Oorspronkelijk alleen bedoeld voor geslaagde Gymnasiasten, hebben nu alle scholen en opleidingen deze traditie vol overgave omarmd. Elke geslaagde krijgt een wit petje met klep en een band in de kleur van zijn school. En met dat petje zijn weer allerhande tradities verweven. Want Denen en tradities, dat is een hele bijzondere combinatie. Ze verzinnen tradities waar je bij staat…

De feestende geslaagden staan na hun examen voor een periode waarin dagen, zo niet wekenlang gefeest wordt. En ongebreideld gezopen. Hoe de kersverse geëxamineerde die periode doorstaan heeft, is aan zijn pet te zien. Is er een hoekje uit de klep geknipt? Dan heeft de drager tot brakens toe gezopen. Heb je van zonsopgang tot zonsondergang non stop gefeest? Dan wordt er een hoekje uit de zweetband binnen in de pet geknipt. Ben je 24 uur lang wakker gebleven? Dan mag je je pet achterstevoren dragen. Heb je zoveel gezopen dat je maag leeggepompt moest worden? Dan mag je de klep van je pet afknippen. En ben je vreemd gegaan tijdens het feesten (niet ondenkbaar, dit is immers Denemarken…) dan wordt er een vierkantje uit de zweetband geknipt. En zo zou ik nog wel uren door kunnen gaan…

Het duurt gelukkig nog even tot Alex en Yelena aan de beurt zijn, over tien of twaalf jaar (afhankelijk van of hij nog naar het gymnasium gaat) mag Alex. Maar hij verkeert nog in onzalige onwetendheid. Al is hij opmerkelijk gefascineerd door alle “legerauto’s” die nu voorbijgereden komen…

Kanelsnegl

Europa is leuk. Maar Europa moet wel buiten de landsgrenzen blijven. Dat is ongeveer de houding van Denemarken tegenover Europa. Men heeft hard geprobeerd om Europa op verschillende vlakken buiten de deur te houden. In de 7^e eeuw bouwde men bijvoorbeeld een hele grote muur die Denemarken afsloot van Europa, de Dannevirke. Maar daar hebben ze nu niks meer aan omdat die, door enige onregelmatigheden met hun zuiderburen, tegenwoordig in Duitsland ligt..
Nee, nu probeert men Denemarken voor de Denen  te behouden door regeltjes op te stellen. Niet in het minst met betrekking tot de verworvenheden van de Deense welvaartsstaat. Die was slechts voorbehouden aan de Denen. Buitenlanders hadden daar niet of nauwelijks toegang toe.
Kinderbijslag? Nou, vooruit. Maar dat moet je wel in een periode van twee jaar opbouwen. Studiefinanciering? Dat regel je maar in je eigen land. Zoals ik eerder schreef, is Denemarken op die vlakken terug gefloten door Europa. En hebben de Denen dat net allemaal een beetje verwerkt, dient zich de volgende Europese bemoeienis aan.

De kanelsnegl. Letterlijk: Kaneelslak. Deens gebakwerk dat, de naam doet het al vermoeden, kaneel bevat. http://shop.delikantinen.dk/shop/img/Kanelsnegl.jpg Naar de smaak (haha!) van Europa, zit er echter teveel kaneel in de kanelsnegl. Kaneel bevat coumarine, een stof die mogelijk kankerverwekkend is. Maar om een kanelsnegl gevaarlijk te laten zijn moet je er twee per dag eten. Een jaar lang…

En daar klommen de Denen weer op de barricaden. Te wapen! Een nieuwe aanval op de Deensheid! De kaneelslak werd bedreigd! Wederom werd een stukje, overigens zeer smakelijk, Denemarken bedreigd door Europa.
Opnieuw bood regelgeving echter uitkomst. De kanelsnegl is sinds vandaag bestempeld als een uniek stuk Deens bakwerk. En daarmee vrijgesteld van regels aangaande hoeveel kaneel er in voedingswaren mag zitten. De Denen kunnen opgelucht ademhalen en kunnen hun oude, vertrouwde kanelsnegl blijven eten bij de koffie.

Maar als Europa zich al druk maakt om die paar gram kaneel in de Deense kanelsnegl, dan vrees ik de reactie van Brussel als ik vertel wat Denen in noord Jutland die 25 jaar worden overkomt. Die worden aan een lantaarnpaal gebonden, krijgen een emmer water over zich heen en worden daarna bedolven onder kilo’s kaneel… Dat komt dan gezondheidstechnisch nooit meer goed. Helemaal niet omdat ze op hun dertigste verjaardag het zelfde moeten ondergaan. Maar dan met peper…

Kaaik dar!

Soms moet je mensen een tijd niet zien, om te kunnen beseffen dat je zelf verandert. Of dat je kinderen heel stiekem aan het veranderen zijn. Want klaarblijkelijk beginnen Alex en Yelena Nederlands met een Deens accent te spreken...

Mijn vader, die zich blij vlagen bedient van een licht Amsterdams accent, grapte dat Alex een echte noord Hollander begon te worden, zoals door van een –ij- een –aai- klank te maken. Maar dat zou raar (parbleu!) zijn geweest omdat zijn vader alleen elitair en zuiver hooghaarlemmerdijks*) spreekt uiteraard en zijn moeder niet uit Noord Holland komt. Die kan dan wel weer met een Limburgs accent praten, maar daar is ze voor behandeld. En een schrikstok doet wonderen bij eventuele terugvallen…

Maar goed, de kinderen dus. De opmerking van mijn vader had nog alleenstaand kunnen zijn. Maar vervolgens merkt mijn zuster, die een licht Noord Hollands danwel West Fries accentje heeft, op dat de kinderen met een Deens accent praten. Lang leve series als Broen en Forbrydelsen.  Want blijkbaar kunnen Hollanders… ehm… ik bedoel Nederlanders (tsjee, ik verdeens…) daardoor een accent als Deens herkennen. Dus ben ik toch maar eens gaan luisteren naar wat kinderen nou eigenlijk allemaal tegen me zeggen. En dat was heel verhelderend. Want inderdaad, hun manier van Nederlands praten, begint Deense invloeden te krijgen.

Het Deens is een vlak uitgesproken taal waarbij het laatste deel van de zin omlaag gaat in de uitspraak. De zinnen worden opgedeeld in losse stukjes waarbinnen de woorden aan elkaar geplakt worden. Het Nederlands van de kinderen kent dat verschijnsel ook. Deens is daarnaast een taal die zo ongelooflijk voor in de mond gesproken wordt, dat eigenlijk alle worden en letters vervormd worden tot een luchtige, monotone brei waarbij je de woorden echt moet kennen, wil je ze herkennen. Dit tot groot vermaak van de Noren, die van mening zijn dat de Denen elkaar al jaren niet meer verstaan en nu alleen nog maar doen alsof. Neem het Deense woord voor überhaupt, dat schrijf je “overhoved” maar je zegt oowehoowed. Het zelfde beginnen de kinderen nu ook op hun Nederlands toe te passen…

En zelf lopen wij alweer 2,5 jaar in Denemarken rond, dus wij zijn het gewend. Wij horen het niet meer. Of onze hersenen accepteren het als een normale taalbeheersing. Wordt het dan tijd voor een schrikstok of een andere vorm van taalkundige correctie? Nee hoor. Dit is natuurlijk onvermijdelijk. Het zal alleen maar meer worden naar mate de kinderen hier langer wonen. En mochten we uiteindelijk weer naar Nederland terug keren, dan zal het Deense accent zonder twijfel snel ingeruild worden voor het lokale Nederlandse accent.

*)volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal: "eene schertsende benaming voor de taal van personen, die niet hun eigen dialect, maar eene aangeleerde, onnatuurlijke taal, of boekenhollandsch spreken. 

Dat u het even weet…